Ֆորում | Զրուցարան | Օրագրեր | Ակումբներ | Ծանոթություններ | Խաղեր | Լուս. ալբոմներ | Գեղեցկության մրցույթ Օգտվող Ռադիո Որոնում
Էջանշան դնել Դարձնել սկզբնական   
Իմ անձնագիրը
Զրույց
Ժամանց
Օգտակար
Տեղեկություն
Ծառայություններ
Լեզուներ
Գովազդ
    new
AM-KAYQ.com » Ֆորում » Հասարակություն » Նորություններ » Հայկական ազգանուններ,կուզեիք փոխել ձեր ազգանունը?
Նոր թեմա սկսել   Պատասխանել Էջ`:   1, 2   Հաջ.
Տպագրել թեման
Հեղինակ Հաղորդագրություն
IZOTOPIA
Գիտունի
Գիտունի




Գրանցված է:
2011-03-31
Միավորների քան-նը: 3783

ՀաղորդագրությունԱվելացված է: 12 Հուն. 2011 19:51
   Թեմայի վերնագիրը: Հայկական ազգանուններ,կուզեիք փո
  Պատասխանել մեջբերումով    Տպագրել հաղորդագրությունը

Վերջերս ազերբաջանում լայն թափ է առել պետական մի ծրագիրը, ըստ որի ազերական, նախկին, ռուսական ոճով եղած ,,ով,, և ,,և,, վերջավորություններով ազգանունները փոխարինվում են ,,լի,, և ,,զադե,,վերջավորություններով, նպատակը մեկն է, տարանջատվել ռուսականից և ավելի մոտենալ թուրքական աշխարհին: Բնավ չեմ ուզում մեզ համար 0րինակ դարձնել այդ փաստը, բայց նաև պետք է ընդունենք, որ մեր ազգաննուներն էլ բավական խոցելի են, այն առումով, որ դրանց մեջ մեծ տեղ են գրավում թուրքական բառերից կազմված ազգանունները; Մեր շրջապատում ինչքան ուզեք ալավերդյաններ, Կարաքեշիշյաններ, Աղախանյաներ, Բաբայաններ ուԱմիրզադյաններ կան, որը ինչ որ տեղ և առիթ է տալիս մեր թշնամիներին վայրահաչելու: Իհարկե դա բարդ պրոցես է, մեկ 0րվա գործ չէ, և ինչպիսին է ձեր կարծիքը, արժի գնալ դրան թե ոչ.
_________________
Не говори мне,что мне делать и я не скажу,куда тебе идти!
Վերադառնալ սկիզբ
Անձնագիրը նայել ՈՒղարկել անձնական հաղորդագրություն Հյուրատետր
xaxam85
Ֆլեյմի գուրու

ՀաղորդագրությունԱվելացված է: 13 Հուն. 2011 00:12
   Թեմայի վերնագիրը: Հայկական ազգանուններ,կուզեիք փոխել ձեր ազգանունը?
  Պատասխանել մեջբերումով    Տպագրել հաղորդագրությունը

Արժի...
_________________
Ես երբեք չեմ մտածում ապագայի մասին: Նա ինքը բավականին շուտ կգա։
Վերադառնալ սկիզբ
Անձնագիրը նայել ՈՒղարկել անձնական հաղորդագրություն Հյուրատետր Կարդալ օգտվողի օրագիրը Դիտել օգտվողի լուսանկարների ալբոմը
Vopanyan
Վարպետ
Վարպետ

avatar


Գրանցված է:
2011-05-19
Միավորների քան-նը: 2201

ՀաղորդագրությունԱվելացված է: 13 Հուն. 2011 06:44
   Թեմայի վերնագիրը: Հայկական ազգանուններ,կուզեիք փոխել ձեր ազգանունը?
  Պատասխանել մեջբերումով    Տպագրել հաղորդագրությունը

Ոչ:իմ ազգանունը միհատ է և անկրկնելի:ես հպարտանում եմ իմ ազգմվամբ:
Վերադառնալ սկիզբ
Անձնագիրը նայել ՈՒղարկել անձնական հաղորդագրություն Հյուրատետր Մտնել օգտվողի ակումբը Կարդալ օգտվողի օրագիրը Դիտել օգտվողի լուսանկարների ալբոմը
IZOTOPIA
Գիտունի
Գիտունի




Գրանցված է:
2011-03-31
Միավորների քան-նը: 3783

ՀաղորդագրությունԱվելացված է: 13 Հուն. 2011 09:18
   Թեմայի վերնագիրը: Հայկական ազգանուններ,կուզեիք փոխել ձեր ազգանունը?
  Պատասխանել մեջբերումով    Տպագրել հաղորդագրությունը

Vopanyan գրել է (13 Հուն. 2011 06:44 ) :
Ոչ:իմ ազգանունը միհատ է և անկրկնելի:ես հպարտանում եմ իմ ազգմվամբ:
Բոլորս էլ հպարտանում ենք մեր ազգանուններով, հարցը կոնկրետ ազգանունին չի վերաբերվում, այլ պրոբլեմին, իսկ դու գիտես քո ազգանունի ծագումնաբանությունն ու ինչ է նշանակում, եթե իմ ազգանունը ասենք Բալաբեկյան լիներ այնքան էլ չեի հպարտանա:
_________________
Не говори мне,что мне делать и я не скажу,куда тебе идти!
Վերադառնալ սկիզբ
Անձնագիրը նայել ՈՒղարկել անձնական հաղորդագրություն Հյուրատետր
Vopanyan
Վարպետ
Վարպետ

avatar


Գրանցված է:
2011-05-19
Միավորների քան-նը: 2201

ՀաղորդագրությունԱվելացված է: 13 Հուն. 2011 11:46
   Թեմայի վերնագիրը: Հայկական ազգանուններ,կուզեիք փոխել ձեր ազգանունը?
  Պատասխանել մեջբերումով    Տպագրել հաղորդագրությունը

այո իհարկե գիտեմ:միշտ ես հարցնում էի պապիկիս -ինչու ենք Ոպանյան ու ինչու էլ մեր ազգանունից չկա և պապիկս ասաց.- իմ պապիս անունը եղելա Վոփան բայց, ասել են Մշեցի Ոպան.իսկ հետո էլ յանը կպչելով դառել է ազգանուն:Իսկ ընդհանուր առմամբ աժի:
Վերադառնալ սկիզբ
Անձնագիրը նայել ՈՒղարկել անձնական հաղորդագրություն Հյուրատետր Մտնել օգտվողի ակումբը Կարդալ օգտվողի օրագիրը Դիտել օգտվողի լուսանկարների ալբոմը
sero5555
Իմաստուն

ՀաղորդագրությունԱվելացված է: 13 Հուն. 2011 12:54
   Թեմայի վերնագիրը: Հայկական ազգանուններ,կուզեիք փոխել ձեր ազգանունը?
  Պատասխանել մեջբերումով    Տպագրել հաղորդագրությունը


ոնց իմանամ իմ ազգանվան ծագումնաբանությունը icon_rolleyes.gif
_________________
ՀաՍաՆեԼի Եմ՝՝՝՝
facebook-um -Seroj Papyan
...,,,...,,,...,,,...,,,...,,,...,,,ps
Վերադառնալ սկիզբ
Անձնագիրը նայել ՈՒղարկել անձնական հաղորդագրություն Հյուրատետր Դիտել օգտվողի հարցաթերթիկը ծանոթյություններ բաժնից Կարդալ օգտվողի օրագիրը Դիտել օգտվողի լուսանկարների ալբոմը
IZOTOPIA
Գիտունի
Գիտունի




Գրանցված է:
2011-03-31
Միավորների քան-նը: 3783

ՀաղորդագրությունԱվելացված է: 13 Հուն. 2011 15:38
   Թեմայի վերնագիրը: Հայկական ազգանուններ,կուզեիք փոխել ձեր ազգանունը?
  Պատասխանել մեջբերումով    Տպագրել հաղորդագրությունը

sero5555 գրել է (13 Հուն. 2011 12:54 ) :
ոնց իմանամ իմ ազգանվան ծագումնաբանությունը icon_rolleyes.gif
Ծագումաբանությունը պետք է քո մեծերից հարցնես,իսկ թե ինչ է նշանակում, դրա համար ազգանունդ պիտի ասես: Հիմնականում, իմ դիտարկումով հայկական ազգանունները բաժանվում են մի քանի խմբերի, բուն հայկական, այսինքն հայկական անուններից ածանցված, ասենք Արամյան, Վարդանյան, գրիգորյան, Աստվածաշնչյան ծագում ունեցող, Պողոսյան, Պետրոսյան, Թովմասյան, Աբրահամյան և այլն, օտարահնչյուն, հիմնականում թուրքական և պարսկական ծագում ունեցող, դա հիմնականում հատուկ է արևմտյան Հայաստանից եկած հայերին, և հիմնականում ունեցել է մասնագիտական,արհեստի հետ կապված ազգանուններ, օրինակ Նալբանյան, դուրգարյան, Փոստանջյան,Չավուշյան և այլն.
_________________
Не говори мне,что мне делать и я не скажу,куда тебе идти!
Վերադառնալ սկիզբ
Անձնագիրը նայել ՈՒղարկել անձնական հաղորդագրություն Հյուրատետր
xaxam85
Ֆլեյմի գուրու

ՀաղորդագրությունԱվելացված է: 21 Փետ. 2012 19:08
   Թեմայի վերնագիրը: Հայկական ազգանուններ,կուզեիք փոխել ձեր ազգանունը?
  Պատասխանել մեջբերումով    Տպագրել հաղորդագրությունը

Հայոց անուն-ազգանունների մասին


Շատ վաղուց բարեբեր, շեն քաղաքներով ու գյուղերով Հայաստանն իր վրա է հրավիրել մոտ ու հեռու ապրող տարբեր ցեղերի ուշադրությունը և հաճախ է ենթարկվել նրանց հարձակումներին: Հաճախ թշնամիներին տրվել է արժանի հակահարված: Սակայն եղել են նաև ծանր ժամանակներ և թշնամին հաջողություն է ունեցել, որի արդյունքում Հայաստանը հայտնվել է օտարի տիրապետութան տակ: Թվարկենք միայն վերջին երկու հազարամյակի օտար նվաճողներին. հռոմեացիներ, բյուզանդացիներ, պարսիկներ, արաբներ, թուրքեր, մոնղոլ-թաթարներ: 19-րդ դարի սկզբից Այսրկովկասում հայտնվում են ռուսները: Այս նվաճողներից յուրաքանչյուրի տիրապետության ժամանակաշրջանը իր հետքն է թողել հայ ժողովրդի հոգեբանության ու մտածողության վրա, քանի որ այդ ուղղությամբ ջանադրաբար աշխատել են օտարները: Նրանք փոխել են հայոց հնագույն աստվածների, բնակավայրերի, գետերի, լեռների ու դաշտերի անունները, հաճախ դրանք հարմարեցրել են իրենց լեզվին, հաճախ թարգմանել այնպես, որ ջնջվի հայկականությունը և այլն:

Ժամանակաշրջանը և միջավայրը ստիպել են, որ տիրողների անուններով կոչվեն նաև հայ մարդիկ: Այսպես. հայերը Պերոզ, Վշտասպ, Միրհավան, Շապուհ … են կոչվել պարսկական տիրապետության ժամանակ, Հասան, Ամիր-Հասան, Աբաս, Աբլ-Ղարիբ…` արաբական տիրապետության ժամանակ, Բարսեղ-Վասիլ, Կոնստանտին, Սոֆյա, Ելենա…` բյուզանդական տիրապետության ժամանակ և այլն: Դրան գումարվում է «Աստվածաշունչը» և մեծ տարածում են գտնում Աբրահամ, Իսահակ, Հովսեփ, Հակոբ, Մաթևոս, Իսրայել, Սառա և այլ անուններ: Այսրկովկասում և Արևելյան Հայաստանում ռուսական տիրապետության ժամանակ տարածվում են ռուսական միջավայրում տարածված Նիկոլայ, Ալեքսանդր, Պավել, Պյոտր, Սեմյոն, Միխայել, Նատալիա, Վարվարա, Վարյա և այլ անուններ: Սակայն տվյալ ժամանակաշրջանի գրավոր աղբյուրների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ասելու, որ իշխող վերնախավը ավելի շատ է օգտագործել օտար անուններ, քան ժողովրդը, որը շարունակում է օգտագործել հայկական գեղեցիկ անուններ. Նանե, Բարունան, Գեղեցիկ, Սիրանուն, Այծեմնիկ, Սեւլիկ, Ոսկան, Դալարիկ, Մասրիկ, Կտրիճ, Քաջիկ, Բալրինա, Շուշան, Խորեն, Արտակ, Վահան, Թաթուլ, Արշավիր, Տաճատ, Ատոմ, Հմայակ, Գազրիկ, Ներսեհ, Այրուկ, Խուրս, Որոտ, Մովան, Տիրան…:
Իրանական ու հունական անունների դեպքում հիշենք, որ մինչքրիստոնեական ու մինչիսլամական հայկական, հունական ու իրանական անունները հնդեվրոպական ծագում և արմատներ ունեն: Դա հատկապես նկատելի է հայկական ու իրանական հնագույն անունների դեպքում: Ար-ով, նաև Տիր, Միհր, Վահագն, Անահիտ և այլ անուններով կազմված անունները հավասարապես օգտագործվել են և` հայերի, և` իրանցիների կողմից: Սակայն մահմեդականություն ընդունելուց հետո իրանցիները հիմնականում դադարել են օգտագործել այդ անունները:

Շատ ավելի ծանր է եղել թուրքական տիրապետության տակ գտնվող Արևմտյան Հայաստանի բնակչության վիճակը, ուր արգելվում էր այն ամենը, ինչ հայկական էր: Այսօր դա զգացվում է Հայկական լեռնաշխարհի թուրքացված աշխարհագրական անունների ու հատկապես աշխարհով մեկ սփռված հայերի ազգանուններում:
1915-1923 թթ. Արևմտյան Հայաստանը հայազրկելուց հետո, հայության ու հայկականության հետքերը Հայկական լեռնաշխարհի այդ մասից վերացնելու նպատակով , 1958 թ. Թուրքիայի ազգային ժողովը /մեջլիս/ ընդունում է «Աշխարհագրական անունների փոփոխության մասին» որոշում, որի արդյունքում թուրքացվում են Արևմտյան Հայաստանի բոլոր աշխարհագրական անունները: Անվանափոխվում ու թուրքացվում է նույնիսկ բիբլիական Մասիս- Արարատ լեռան անունը: Հայոց սրբազան լեռանը տրվում է Աղրի դաղ /«Սպիտակ լեռ»/ անունը:

Հայտնի է, որ դարեր շարունակ, հաճախ բռնությամբ թուրքացվել են ոչ միայն հայ մարդիկ, այլև նրանց անուն-ազգանունները: Այս երևույթը Թուրքիայում պարտադրանքի և հարկադրանքի բնույթ է ստանում 19-րդ դարի վերջերից ու շարունակվում է մինչ օրս: Այդ երկրում ապրող այսօրվա հայերը հիմնականում ունեն թուրքական անուն-ազգանուններ: Այս իրավիճակը հետևանք էր հայոց պետականության բացակայության, որը տևեց մոտ 600 տարի: 20-րդ դարի սկզբներին հաջողվեց վերականգնել հայոց պետականությունը: Հայտնի է, որ հենց պետության օրենսդիր ու գործադիր մարմիններն են կարգավորում պետությանն ու ժողովրդին հուզող շատ խնդիրներ ու հարցեր: Սակայն հայոց առաջին հանրապետությունը /1918-1920 թթ./ կարճ կյանք ունեցավ, երկրորդ` խորհրդային հանրապետությունը /1920-1991 թթ./ ինքնուրույն չէր և չէր կարող ազգային կարևոր հարցեր լուծել /ինչը չենք կարող ասել վրացական ու ադրբեջանական խորհրդային պետությունների համար/: 1991 թ. ստեղծված հայոց նոր հանրապետությունը ստիպված էր շատ դժվարություններ հաղթահարել /պարտադրված պատերազմ, երկրաշարժ/: Հայոց բանակը և հայ ժողովուրդը հաղթանակով ավարտեցին պատերազմը: 1994 թ. կնքվեց զինադադար: Դժվարությամբ, դանդաղորեն վերականգնվում է երկրի ավերված տնտեսությունը, արդյունաբերությունն ու գյուղատնտեսությունը: Ուշադրություն է դարձվում նաև գիտությանը, մշակույթին ու սպորտին: Աշխարհում սկսում են հնչել հայ ժողովրդի տաղանդավոր ու արժանավոր զավակների` գիտնականների, նկարիչների, դերասանների, զինվորականների, մարզիկների, երգիչների, գործարարների և այլ բնագավառների ներկայացուցիչների անուն-ազգանունները, որոնք լսելիս հաճախ հակասական զգացումներ ու տրամադրություն ես ունենում: Հպարտ ես, որ քո ազգակցի անունն է հնչում, որ լսում ես հայ մարդու հաջողությունների մասին, բայց հաջորդ վարկյանին ցավ, ամոթ ու տխրություն ես զգում, երբ լսում ես թուրքական, հրեական, պարսկական, արաբական ծագում ունեցող հայի անուն-ազգանուն: Ցավ, քանի որ անմիջապես հիշում ես հայոց պատմության ցավոտ էջերը: Ամոթ ու տխրություն, քանի որ հայերը և` Հայաստանում, և` սփյուռքում համառորեն շարունակում են կրել այդ անուն-ազգանունները: Եվ անմիջապես հարց է առաջանում, դեռ որքա՞ն պետք է շարունակվի այս իրավիճակը: Կարծում ենք, ժամանակն է, որ հայոց պետական այրերը` օրենսդիր և գործադիր իշխանությունները անդրադառնան այս շատ կարևոր հարցին:

Աշխարհագրական ու անձնական անունների անվանափոխության հարցը, որի մասին մենք` հայերս դեռ միայն խոսում ենք, կամ մեծ դժվարությամբ ու դանդաղկոտությամբ անդրադառնում դրանց, թուրքերը /նաև ադրբեջանցիները/ վաղուց լուծել են: Ինչպես նշվեց վերևում, Թուրքիայի ազգային ժողովի որոշումով վաղուց թուրքացվել են Արևմտյան Հայաստանի աշխարհագրական բոլոր անունները: Իսկ Ադրբեջանին բռնակցված Գարդմանի հայկական բնակավայրերի անունները անվանափոխվել են ավելի վաղ ու շարունակվել խորհրդային իշխանության տարիներին: Այսպես Գանձակը դարձել է Գյանջա, Գետաշենը՝ Չայքենդ, Քարհատը` Դաշկեսան, Բանանցը` Բայան, Խաչակապը` Կուշչի, Խաչաղբյուրը՝ Խաշբուլաղ, Տավուշը՝ Թոուզ, Կեպաս լեռը՝ Քյափազ լեռ և այլն: Մինչդեռ մեր օրերում հայկական հեռուստակայաններով ու ռադիով սահմանամերձ շրջաններում և ազատագրված տարածքներում, հրադադարի խախտման դեպքերի ժամանակ տրվում են տասնյակ թուրքական գյուղերի անուններ, որոնք նախկին հայկական գյուղեր են և ունեցել են հայկական անուններ: Թուրքը /նաև ադրբեջանցին/ երբեք գյուղ կամ քաղաք չի հիմնել, այլ զավթել է հայկական բնակավայրը, փոխել անունը, այնուհետև վերացրել հայկական հետքերը: Եվ եթե այսօր հայտնի չեն ազատագրված տարածքների բնակավայրերի հայկական անունները, ուրեմն կարելի է չթվարկել դրանք, այլ ասել հյուսիս- արևելյան մաս, հյուսիսային մաս և այլն: Զարմանալիորեն ոչ միայն չենք ազատվում հին ժառանգությունից, այլև շարունակում ենք հանդիպել թուրքերեն բառեր հայ երգիչ-երգչուհիների նոր ստեղծված երգերում: Հիշատակենք այդպիսի բառեր. ջեյրան /«Ջեյրանս դու ես»/, մարալ, ղարիբ, ղուրբան: Սպարապետ Վազգեն Սարգսյանին նվիրած համանուն երգում երգչուհին երգում է. «քո հոգուն ղուրբան» և այլն / դա կարող է պատճառաբանվել ժողովրդի խոսակցական լեզվով գրելու ցանկությամբ, որն ընդունելի չէ/: Իսկ հայ պարուհիները շարունակում են պարել «Ուզունդարա», «Թարաքյամա», «Ջեյրանի» և այլ թուրքական անուններով հայկական ժողովրդական պարեր: Մինչդեռ այդ բնագավառի որևէ վառ անհատի ցանկության դեպքում դրանք վաղուց կարող էին հայկական անուններով փոխարինվել: Նշենք նաև շատ տարածված մի իրողության մասին: Դժվար է պատկերացնել մեկ այլ ժողովուրդ, որը դիմացինի լավ արարքի հանդեպ իր ջերմ զգացմունքը և գոհանակությունը արտահայտի օտար լեզվով` ֆրանսերեն մերսի բառով: Հիմնականում Երևանում օգտագործվող օտար «մերսին» երևանցիների կենցաղ մտավ 1940-ական թվականների վերջերից, արևմտահայերի հայրենադարձությունից հետո և զարմանալիորեն ամրապնդվեց խոսակցական լեզվում: Իսկ այսօր այն արդեն հնչում է նաև հեռուստաեթերում ու սերիալներում: Եթե այս երևույթները փորձում էինք չտեսնելու տալ խորհրդային տարիներին, ապա այսօր դրանք վիրավորական են յուրաքանչյուր հայի համար, զարմանալի օտարների և զվարճալի թուրքերի համար: Եկեք մի քիչ ուշադիր լինենք ու այլ աչքերով նայենք մեր շուրջը: Անմիջապես նկատում ենք.

- թուրքական ու պարսկական անուններով բնակավայրեր. Ղարաբաղ /Արցախ/, Ասկերան /Զորական/, Ալավերդի /Ալլահի տված/, Սելիմի /թուրքական սուլթանի անուն/ լեռնանցք, Սելիմի իջևանատուն, Շամշադին /արաբ զորավարի անուն/…:

- թուրքական, հրեական, պարսկական ծագում ունեցող հայկական ազգանուններ: Թվարկենք դրանք. Էլօղլյան /օտարի տղա/, Ղասաբօղլյան /մսագործի որդի/, Հանեսօղլյան /Հանեսի որդի/, Դեմիրճօղլյան /դարբնի որդի/, Աջամօղլյան /վերցված քրիստոնյա երեխա, օտարի երեխա/, Օղլաղչյան, Օղլանյան /որդի, տղա/, Բեկջանյան, Ադիբեկյան /գրագիր բեկի/, Կարաբեկյան /սև բեկ/, Ադիխանյան /գրագիր խանի/, Ալիխանյան, Ջիգարխանյան, Օրդուխանյան, Մեհթիխանյան, Հուրիխանյան, Ամիրխանյան, Մուրադխանյան, Դեմիրխանյան, Խանամիրյան, Խանզադյան /խանի որդի/, Խանզադեյան, Սուլթանյան, Փաշայան, Փաշինյան, Փաշաբեզյան, Բայրամյան /տոն/, Նովրուզյան /նոր օր, տարի/, Ղուլյան /ստրուկ, ծառա/, Ղուլանյան /ստրուկ, ծառա/, Փաչաղսզյան /ազդր չունեցող/, Փալանդուզյան, Շահգելդյան /շահը գալիս է/, Գյոզուքուչուկյան /փոքր աչք ունեցող/, Եորդակյան /բադ/, Հաջաթյան /գործիք/, Գյոդակյան /կարճլիկ/, Յափունջյան, Դաշյան /քար/, Մերջիմեքյան /ոսպ/, Չարխիֆալաքյան /ճակատագրի անիվ/, էքմեքչյան /հացագործ/, Ռաշիդյան, Հասանյան, Մուրադյան, Ջավադյան, Սաֆարյան, Իսմայիլյան, Ղարիբյան /օտարական/, Թահմազյան, Բաղմանյան /այգեպան/, Դալլաքյան /հեքիմ/, Կարագյոզյան /սև աչք/, Յուզբաշյան /հարյուրապետ/, Չոբանյան /հովիվ/, Բոյաջյան /ներկարար/, Դալալյան /միջնորդ/, Գյոզալյան /գեղեցիկ/, Չիչակյան /ծաղիկ/, Զիլֆուղարյան, Ալավերդյան /աստծո տված/, Կորխմազյան /անվախ/, Թերլեմեզյան /չքրտնող/, Աղլամազյան /չլացող/, Ալթունյան /ոսկի/, Էլմասյան /ալմաստ/, Աչիկգյոզյան /աչքաբաց/, Բերբերյան /վարսավիր/…:

- Իսրայելյան, Իսահակյան, Աբրահամյան, Մովսեսյան, Սողոմոնյան, Հակոբյան, …:

Նաև Աֆրիկյան, Ամերիկյան, Վրացյան, Գյուրջյան, Փարիզյան, Մոսկովյան, Ստամբոլցյան, Իզմիրլյան, Թավրիզյան, Արաբյան, Գյանջումյան…:

Եկեք հպարտություն ունենանք և հրաժարվենք ոչ հայեցի` հատկապես թուրքական, հրեական, պարսկական անուն-ազգանուններից և որքան շուտ այնքան լավ: Վերցնենք մեր նախնիների` պապերի ու տատերի, հայրենի բնակավայրերի` գյուղերի, քաղաքների, լեռների ու սարերի անունները: Թարգմանենք եղածը, չէ որ Դեմիրճյանը` Դարբինյանն է, Քեշիշյանը` Տերտերյանը, Չիչակյանը` Ծաղիկյանը, Ղասաբյանը` Մսագործյանը, Բերբերյանը` Վարսավիրյանը, Իսկանդարյանը` Ալեքսանդրյանը …: Բոլոր խաները, բեկերը, աղաները, սուլթանները կարող են դառնալ Թագավորյան, Իշխանյան, Նախարարյան, նույնիսկ Պատրիկյան, օղլիները` որդի /կամ դուրս մղվեն, քանի որ հայերը որդի չեն օգտագործում ազգանվան մեջ/: Արհեստ ու արվեստ խորհրդանշող ազգանունները կարող են փոխարինվել համարժեք թարգմանությամբ և այլն: Այս առումով մեծ անելիք ունի հայոց Ազգային ժողովը, որը կարող է փոխել իրավիճակը, ընդունելով համապատասխան օրենքներ: Դրա համար անհրաժեշտ է ազգային մտածողություն, հայրենասիրություն ու կամք, որպեսզի սկսվի գործընթացը: Սա յուրատեսակ պայքար է, որը մեծ միջոցներ ու մեծ լարում չի պահանջում, փոխարենը՝ հոգևոր մեծ ուժ ու դրական լիցքեր են ստանալու հայ մարդն ու հայ ազգը: Մի կողմ թողնելով Ազգային ժողովի ու պետության կողմից ձեռնարկած միջոցառումները, կամ չսպասելով դրան, յուրաքանչյուր հայրենասեր անհատ ինքը կարող է ձեռնամուխ լինել իր ոչ հայեցի անուն-ազգանունը փոխելու գործընթացին:

Ինչպես կարելի է կազմակերպել գործընթացը:

- Ազգանունը թարգմանել, եթե հնարավոր է:

- Վերցնել նախնիներից /պապի, տատի/ մեկի անունը և դարձնել ազգանուն:

- Եթե մարդիկ ինչ-ինչ պատճառներով չեն կարող փոխել ազգանունները, ապա իրենց նորածին մանուկների ազգանունները կարող են փոխել, դարձյալ վերցնելով նախնիներից մեկի հայեցի անունը:

-Ազգանունները կարելի է փոխել ըստ առաջնահերթության, նախ՝ շատ անհարմար, մարդու ինքնասիրությունը վիրավորող թուրքական ու այլ ծագում ունեցողները, ապա՝ մյուսները: Սակայն կարող են լինել նաև խանգարող հանգամանքներ:

Ինչը կարող է խանգարել այդ գործընթացին:

Լսվում են հայտարարություններ, որ բոլոր անունները /եվրոպական, նույնիսկ թուրքական/ հայկական հիմք ու արմատներ ունեն, հետևաբար պետք չէ փոխել ոչ հայեցի անուն-ազգանունները: Այսպես մտածելը ճիշտ չէ, քանի որ այսօր հստակ տարբերակվում են թուրքական, պարսկական, հրեական և մյուս օտար անունները հայկական անուններից: Անդրադառնանք այդ հարցին: Ուսումնասիրությունները թույլ են տալիս ասելու, որ հայկական շատ անուններ վաղուց որոշակի փոփոխության են ենթարկվել, անվան սկզբում, մեջտեղում և վերջում ինչ-որ տառեր ավելացնելու միջոցով: Քննարկենք շատ տարածված Աբրահամ (Ա /բ/ր/ահ/ամ) կամ Աբրամ (Ա/բ/րամ) անունը: Այս անվան մեջ նկատելի է Արամ անունը, որը փոփոխությունների է ենթարկվել -բ- և -ահ- հնչյունների միջոցով: Մարիա /M-aria/, Սառա /S-ara/ և այլ անուններ ևս –ար թաքնված մասնիկ ունեն: Իսլամական աշխարհում տարածված Իբրահիմը նույն Աբրահամ-Աբրամ-Արամ անցման հետևանքով առաջացած անուն է: Այս դեպքերում կարելի է վարվել այլ կերպ: Անվան կամ ազգանվան մեջ հայկական հիմք ու արմատ տեսնելու դեպքում, դրանք նորից կարելի է հայացնել: Հետևաբար Աբրահամյանը կարող է վերադառնալ իր նախնական ձևին և դառնալ Արամյան: Իսրայելյան ազգանունը, որն այսօր պետության անուն է խորհրդանշում, կարող է փոխարինվել Արմենյանով, Իսահակյան ազգանունը` հայացված Սահակյան տարբերակով և այլն: Կան նաև վիճելի անուններ (Դավիթ /Դիվ, Դեվ, Տիվ/), Թամար /Թ-ամար/), որոնք անբաժանելի են մեր կենցաղից ու պատմությունից և պատահական չէ, որ ժողովուրդը այդ անուններով է կոչել իր սիրելի հերոս-հերոսուհիներին:

Անդրադառնանաք նաև հայոց մեջ տարածված շեքսպիրյան հերոսների անուններին. Համլետ, Ջուլիետ, Ռոմեո, Օթելլո, Օֆելիա, Մակբեթ…: Դարձյալ հնչում են կարծիքներ, որ այդ անունները հայկական հիմք ունեն: Այս դեպքում հիշենք, որ 19-րդ դարի վերջերից հայոց մեջ ծաղկում է ապրում թատերարվեստը և հայկական մեծ ու փոքր բոլոր բնակավայրերում բեմադրվում են Շեքսպիրի ու այլ օտար հեղինակների պիեսները: Այդ պիեսների հերոսները և նրանց անունները սիրվում ու տարածվում են ժողովրդի մեջ: Այսպես շեքսպիրյան հերոսները հայտնվում են հայկական միջավայրում ու կենցաղում: Իսկ ընդհանրապես եվրոպական և այլ օտար անունների հայկական հիմք ու արմատներ ունենալու հարցը այլ խոսակցության թեմա է: Այսօր հրատապ է, որ հայը հայեցի անուն, հատկապես ազգանուն ունենա: Հայեցի անուն-ազգանուն ունենալու խորհուրդը լավ են հասկացել հայոց վերածնված պետականության հայտնի գործիչներ Արամ Մանուկյանը (նախկինում Սերգեյ Հովհաննիսյան), Հովհաննես Քաջազնունին (նախկինում Իգիթխանյան) և այլոք: Հայ մեծահարուստ Գալուստ Գյուլբենկյանը (Գյուլ-բեկ) հաճախ հանդես է եկել Վարդ Պատրիկ անունով: Նրանք գիտակցել են, որ հայ մարդը պետք է կրի հայեցի անուն-ազգանուն: Իսկ ոչ հայեցի, մասնավորապես թուրքական ծագում ունեցող անուն-ազգանունը հոգեբանորեն ճնշում է հայ մարդուն և վիրավորում նրա ազգային արժանապատվությունը, ինքնասիրությունը, հատկապես երբ դարավոր պայքարի մեջ ես նրա դեմ ու պայքարը շարունակվում է:

Համոզված եմ, յուրաքանչյուր հայ փոխելով իր ոչ հայեցի անուն-ազգանունը, նորից պիտի հայանա, պիտի զգա մեծ, կարևոր փոփոխություն իր կյանքում, նաև ձեռք բերի հանգստություն, ինչ-որ նոր, լավ ու բարի գործ սկսելու ցանկություն և մեծ հպարտություն: Հպարտություն, քանի որ գիտակցելու է. կրելով նախնիների ոգին ու գենը, անցնելով հազարամյակների, հրի ու սրի միջով, նորից վերադառնում է իր արմատներին՝ հայկականությանը:



Կարծում եմ, շատ ընթերցողների մոտ գոնե մի քիչ հայրենասիրություն կամ ազգային արժանապատվությունը կբարձրանա ու կփոխեն իրեց թուրքա-պարսկական կամ արաբա-հրեական անուն ազգանունները,դա ամեն հայի պարտքն է!!!Սիրելի կայքեցիներ,մտածեք այս մասին!
_________________
Ես երբեք չեմ մտածում ապագայի մասին: Նա ինքը բավականին շուտ կգա։
Վերադառնալ սկիզբ
Անձնագիրը նայել ՈՒղարկել անձնական հաղորդագրություն Հյուրատետր Կարդալ օգտվողի օրագիրը Դիտել օգտվողի լուսանկարների ալբոմը
arina22
Իմաստուն

ՀաղորդագրությունԱվելացված է: 26 Փետ. 2012 12:45
   Թեմայի վերնագիրը: Հայկական ազգանուններ,կուզեիք փոխել ձեր ազգանունը?
  Պատասխանել մեջբերումով    Տպագրել հաղորդագրությունը

Զուտ հայկական անձնանուններ (ուշ նորակազմությունները նկատի չառնելով) քիչ ունենքՙ Արեգ, Արա, Արփի, Արմենակ, Հայկ, Գյուտ, Հրանտ, Աստղիկ, Եզնիկ, Գառնիկ, Ծովինար եւլն: Հայոց անձնանունների մեծ մասը գալիս է իրանական, աստվածաշնչյան եւ հունահռոմեական միջավայրիցՙ Արբակ, Արշակ, Արտավազդ, Համազասպ, Տիգրան, Տրդատ, Գոռ, Բաբկեն, Գուրգեն, Պապ, Նվեր, Դրաստամատ, Վարդան, Երվանդ, Զավեն, Վազգեն, Արտաշես, Արտավազդ, Արամազդ, Վահագն, Սուրեն, Պարույր, Վրույր, Շահեն, Վարուժան, Մերուժան, Միհրան, Անահիտ, Աշխեն, Նվարդ, Փառանձեմ, Ասպրամ, Հասմիկ, Անուշ, Հովհաննես, Աբրահամ, Իսահակ, Հակոբ, Սահակ, Հովսեփ, Սերոբ, Քերովբե, Սեդրակ, Սողոմոն, Մարիամ, Եղիշե, Գրիգոր, Գեւորգ, Ղեւոնդ, Սիմոն, Աղեքսանդր (Ալեքսանդր), Անդրեաս, Մարտիրոս, Կիրակոս, Պողոս, Պետրոս, Ղուկաս, Հեղինե եւլն: Սա, իհարկե, ծագումնաբանական դասակարգում է, այսինքն երբ մենք անձնանունները դիտում ենք դրանց ստուգաբանության տեսանկյունից: Սակայն այս կատեգորիայի բառերը, ըստ էության, նշաններ են, որոնքՙ ինչպես ամեն մի նշան, տարբերակիչ հատկություն ունեն, առարկան կոչելու միջոց են: Հենց դա է պատճառը, որ անձնանունը ինչպիսի ծագում էլ ունենա, ինչ էլ սկզբնապես նշանակի, ստեղծվելուց հետո կորցնում է իր նախնական իմաստը եւ վերածվում մերկ սիմվոլի. անվան ստուգաբանական կողմը դառնում է երկրորդական եւ անկարեւորՙ իհարկե, քննարկվող խնդրի առումով միայն: Առհասարակ անվանակոչության պրոցեսը (անունների առաջացման կանոնների մասին չէ խոսքը), ունի իր օրինաչափությունները, որոնցից առավել կարեւորներն ենՙ 1) պատմական եւ հայտնի անձանց ու առասպելական անունների օգտագործումը (օրինակՙ Տիգրան, Վարդան, Անդրանիկ, Վահագն, եւլն), 2) դրական բնութագրումներ եւ «խոսուն» անուններ (ինչպեսՙ Սիրուն, Գեղեցիկ, Երջանիկ, Աստվածատուր (Ասատուր), Պերճ, Կայծակ, Փայլակ, Ժիրայր, Քաջայր, Խաժակ, Մարգարիտ, Անգին, Հերիք, Բավական, Մեղմիկ, Համեստ, Քնքուշ եւլն), եւ 3) բացասական բնութագրումներ, որոնք միտված են հեռու պահելու նորածնին «չար աչքից» եւ դեւերից (ինչպեսՙ Վազգեն, որը ծագում է պահլավերեն Վազաղեն «գորտի նման, գորտի տեսք ունեցող, տգեղ» ձեւից): Վերջին սկզբունքով է կազմված նաեւ Զրադաշտ մարգարեի անունը, որը նշանակում է «ծեր ուղտերի տեր»: Այս կանոնով հայկական օնոմաստիկոնի բնիկ շերտում, ինչքան ինձ հայտնի է, որեւէ օրինակ չի վկայված: Սակայն կարելի է արձանագրել այս սկզբունքի մի այլ դրսեւորում հայոց անվանացանկում. դա «մուսուլմանական» անունների օգտագործումն է` այն մտայնությամբ, որ դրանք, իբր, «չար աչքից» ու այլ փորձանքներից հեռու են պահելու երեխային: Մինչեւ վերջերս տարածում ունեցող Աթաբեկ, Ամիրխան, Ամիրբեկ, Բալաբեկ, Քյարամ, Խանչալբեկ, Ջալալ, Ջավադ, Գյուլբուդաղ, Մուրադ, Ջուլֆուկար, Ասլան, Իգիթ, Ջիվան, Ջհանգիր, Սարդար, Խաթուն, Խանում, Մուշկինազ, Խաթայի, Ֆաթմա, Դիլբար եւլն անունները հենց այս տրամաբանությամբ են տրված:

Ազգային սեփական անձանվանական համակարգը յուրաքանչյուր հանրույթի ազգային մշակույթի բաղկացուցիչ մասն է կազմում: Իսկ ազգային են համարվում պատմամշակութային, կրոնական, քաղաքակրթական եւ, անգամ, աշխարհայացքային լիցք պարունակող անձնանունները: Այլ կերպ ասած, ազգային են միայն այն անձնանունները, որոնք արդեն իսկ սրբագործվել են տվյալ ժողովրդի պատմամշակութային ավանդությամբՙ անկախ դրանց ծագման: Օրինակՙ Արա, Տիգրան, Վարդան, Վռամշապուհ, Սահակ, Եզնիկ, Գրիգոր, Մուշեղ, Արիստակես, Աշոտ, Սմբատ, Շահամիր, Իսրայել, Ներսես, Անդրանիկ, Դրաստամատ, Նժդեհ, Սերոբ, Հայրիկ, Սարգիս, Հակոբ, Մարիամ, Անահիտ, Աստղիկ, Փառանձեմ անունները նախ եւ առաջ կապվում են Արա Գեղեցիկի, Տիգրան Մեծի, Վարդան Մամիկոնյանի, Վռամշապուհ արքայի, Սահակ Պարթեւի, Եզնիկ Կողբացու, Գրիգոր Լուսավորչի, Արիստակես կաթողիկոսի (նաեւՙ Արիստակես Լաստիվերտցու), Մուշեղ Մամիկոնյանի, Աշոտ Երկաթի, Սմբատ Բագրատունու, Շահամիր Շահամիրյանի, Իսրայել Օրու, Ներսես Աշտարակեցու (նաեւ Ներսես Արքեպիսկոպոս Մելիք Թանգյանի), Անդրանիկ Զորավարի, Դրաստամատ Կանայանի, Գարեգին Նժդեհի, Սերոբ Աղբյուրի, Խրիմյան Հայրիկի, Սբ. Սարգսի, Սբ. Հակոբի (նաեւ Հակոբ Մեղապարտի), Աստվածամոր, Անահիտ աստվածուհու, Աստղիկ դիցուհու, Փառանձեմ թագուհու կերպարների հետ: Դրանք այլեւս սրբացված անուններ ենՙ թեկուզ եւ դրանցից միայն Արան, Եզնիկը, Հայրիկը, Աստղիկն ու, թերեւս, Անդրանիկն են հայկական ծագման: Ընդհանրապես անունները հաճախ կանոնիկ են դառնում այն կրող անձանց պատմական դերի շնորհիվ: Օրինակ, չի բացառվում, ասենք, որ Վիկտորը ժամանակի ընթացքում դառնա ազգային օնոմաստիկոնի մաս, որովհետեւ այն եղել է ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի անունը:

Այսպիսով, հայկական անձնանունների համակարգ (օնոմաստիկոն) ասելով, պետք է ի նկատի ունենալ այն բոլոր անունները, որոնք ունեն պատմական հիմնավորում եւ վկայված են 5-20-րդ դարի սկիզբը ընդգրկող ժամանակաշրջանի հայ իրականության մեջ: Ճիշտ է, դեռեւս 19-րդ դարի վերջից ի հայտ են գալիս հնարովի անուններ (ինչպեսՙ Շաքե, Կարինե, Արմինե, Լուսինե, եւլն, որոնք այսօր էլ օգտագործվում են), սակայն դրանք որակ չեն կազմել եւ շոշափելի տարածում չեն ունեցել: Հայկական ազգային անձնանունների կորպուսի մեջ պետք է ներառել նաեւ հիմնականում ազգային ազատագրական գործիչներիՙ ո (դասական ուղղագրությամբՙ օ) եւ ե (դասական ուղղագրությամբՙ է) վերջավորությամբ կրճատ անուններըՙ ինչպես Դրո (Դրաստամատ Կանայան), Արաբո, Սոսե (քրդերեն Սոսըն = հայ. Սուսան, իգական անվան կրճատ ձեւը) եւլն: Նման անձնանունները պայմանականորեն ազգային կարելի է համարել, եթե դրանք հիմնավորվում են կոնկրետ պատմական նախակերպարներով (ինչպես նշված անունները): Մեզանում այսօր շատ տարածված ո-ով անունները (հիմնականում շոումենների շրջանումՙ Բղդո, Արամո, Հայկո եւլն), ըստ էության, նորամուծություն են եւ չեն համապատասխանում մեր ավանդությանը: Հարկ է հիշել, որ նշված ձեւույթները քրդերենի կոչական հոլովի վերջավորություններ ենՙ ո-ն արական սեռի, ե-ն իգականի համար եւ խորթ են հայերենի բառակազմական կանոններին: Մանավանդ, երբ իգական սեռի անունը ստանում է արականի վերջավորություն (ինչպես, օրինակՙ Սիրուշոն, որն օրենքով պետք է լիներ Սիրուշե): Բացառություն կարելի է անել, թերեւս, Լորկե իգական անվան կապակցությամբ, որը թեեւ քրդերեն է (քրդ. լորըկ «լոր» բառի կոչականի իգական ձեւը), բայց վկայված է հայերեն ժողովրդական երգերում եւ ունի ազգային լիցք:

Անվանակոչությունը Հայաստանում

Վստահությամբ կարելի է ասել, որ աշխարհում չկա մի ժողովուրդ, որն այնքան հակում ունենա օտար անունների հանդեպ, որքան հայերը: Դա, կարծես, ի սկզբանե հատուկ է եղել մեր ժողովրդին, թեկուզ հենց այն պատճառով, որ, ինչպես նշվեց, հայոց անձնանունների լոկ չնչին մասն է բնիկ հայկական ծագման: Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո հայերը խորհրդային ժողովուրդների մեջ առաջին տեղն էին գրավում, այսպես կոչված, «հեղափոխական» անուններովՙ Մելս (ՄարքսԷնգելսԼենինՍտալին), Մելսիդա, Լենտրոշ (ԼենինՏրոցկիՇահումյան), Պեռվպիտ ( ), Լեկդար («Լսիր, երեխա, կոմունիստ դարձիր»), Դոնարա ( ), Իլյիչ, Սերգո (Սերգո Օրջոնիկիձե), Լավրենտի (Լավրենտի Բերիա), Կիմ եւ Կիմա ( ), Գերտրուդա ( ), Վիլեն, (Վլադիմիր Իլյիչ Լենին), Մառկլեն (Մառլեն), Կառլեն, Հոկտեմբեր, Օկտրյաբրինա եւլն: Ռուս եւ այլազգի գրողների, գիտնականների ու քաղաքական գործիչների անունները խորհրդային տարիներինՙ մինչեւ հետպատերազմյան առաջին տասնամյակները հայերի շրջանում չափազանց հարգի էինՙ Պուշկին, Լեռմոնտ (Լերմոնտով), Չապաեւ, Կատաեւ, Ֆրունզե (Ֆրունզիկ), Որոշ (այսինքնՙ Որոշիլով), Բերիա, Վավիլով, Բլյուխեր, Մոլոտով, Կամո, Ջոնռիդ (կամ ուղղակի Ջոն), Նապոլեոն, Ժուլվեռն, Դարվին, Վանցեռտ, Յուգար (Յուրի Գագարին), Գայդար եւլն: Լայն տարածում էր ստացել նաեւ ծնողների անունների առաջին կամ վերջին վանկերի գումարով ստեղծված կեղծ անունները, օրինակՙ Մելվար (Մելինե+Վարդան), Մարիել (Մարինա + Սամվել) եւլն:

1950-ականներին «հեղափոխական» անունները աստիճանաբար իրենց տեղը զիջում են նոր օտարաբանությունների: Վոյնիչի «Բոռի» հայերեն հրատարակությունից հետոՙ Արթուրները ողողում են Հայաստանը այն աստիճան, որ նույնիսկ այսօր Արթուր անունը հայերի շրջանում գերակշռում է անգլիալեզու հանրույթներում այդ անվան շրջանառության ծավալներին (վկայված են նաեւ Իխտիանդր անունը «Երկկենցաղ մարդը» ֆիլմից, Աելիտան` Ալեքսեյ Տոլստոյի նույնանուն վեպից): Նույնը վերաբերում է նաեւ Համլետ, Օֆելյա, Էդվարդ, անգամ Դեզդեմոնա անուններին: Իհարկե, էլ չենք խոսում Վոլոդյա, Սաշա, Շուրա, Շուրիկ, Յուրիկ, Սերոժ (Սերյոժա), Ժոռա, Ռոբերտ, Ռոմիկ, Ալբերտ, Վերսանդիկ, Կնյազ, Ժուդեկս, Ժուդիկ, Ռուդիկ, Ռիմա, Լենա, Սվետա, Մարուսյա, Լուսյա, Անժիկ, Ռոզա, Ջուլիկ, Զոյա, Մանյա (Մանիկ), Մելադա, Մելանյա, Նելլի, Նորա, Նինա, Ժենյա, Ֆրիդա, Ժաննա, Աիդա, Էլմիրա, էլինա, Էլվիրա, Էռնա, Ֆենյա, Դիանա, Ադելաիդա, Ադելինա անձնանունների մասին: Արցախում եւ ընդհանրապես հայոց Արեւելից Կողմանց տարածքներում, հիշյալներից զատ, նշանային են դառնում Արկադի, Սլավա (Սլավիկ), Վադիմ (Վադիկ), Անատոլի (Տոլիկ), Վիտալի(կ), Վալերի(կ), Ռադիկ եւ Վյաչեսլավ անձնանունները: Իսկ վրացահայերի մեջ այս բոլորին գումարվում է նաեւ վրացական անունների շարքը` Վախթանգ, Նուգզար, Էլգուջա, Նիկո, Թենգիզ, Շալվա, Նինո, Նանի, Նաթելլա, Դարեջան եւլն:

Սակայն հենց 1950-ականների վերջից, երբ լույս է տեսնում Րաֆֆու երկերի լիակատար ժողովածուի առաջին հրատարակությունը, ազգային անունները սկսում են լայն շրջանառության մեջ մտնել: Մանավանդ 1965-ի ազգային զարթոնքի եւ այդ տարիներին լույս տեսած մի շարք պատմավեպերի ազդեցության ներքո այս երեւույթը սկսում է նոր թափ հավաքել: Ստեղծվում են նույնիսկ արհեստական ազգային անուններՙ Նարեկ, Արծրուն, Գնուն, Նաիրա (Նարա), Նաիրի, Անի. իգական անունների մեջ տեսանելի են դառնում Գոհարը, Զարան (Զարուհի) եւ Տաթեւիկըՙ երգչուհիներ Գոհար Գասպարյանի, Զարուհի Դոլուխանյանի եւ Տաթեւիկ Սազանդարյանի ժողովրդականության շնորհիվ, նաեւՙ փոքր ինչ ուշ Լիլիթըՙ Իսահակյանի համանուն պոեմից:

Այսուհանդերձ 1970-ական թվականներից օտար անունները վերստին սկսում են գերակշիռ դիրք գրավել (մինչ այդ էլ, իհարկե, դրանք ասպարեզը լիովին չէին զիջել): Կանանց անունների մեջ հատկապես սկսում են աչքի ընկնել Լիանան եւ Մարինան: Անգամ Հայաստանի անկախացումը դրությունը չի փոխում: Ընդհակառակը, օտարամետ անվանակոչությունը մեզանում այսօր, կարծես, նորից սկսում է մոդայիկ դառնալ: Այնպիսի օտարոտի եւ խորթ անուններ, ինչպիսիք Էլեն, Յանա, Մոնիկա, Մարիանա, Մելինե, Քրիստիկ (Քրիստինե), Միլենա, Էրիկ, Ալեն, Հենրի, Մայքլ, Վերոնիկա (գրում են ռ-ովՙ Վեռոնիկա), Նիկա եւլն այլեւս կայուն տեղ են զբաղեցնում մեր նորօրյա անվանացանկում:

Անվանակոչությունը իրանահայոց մեջ
Սակայն անվանակոչությունը հայ ժողովրդի որեւէ հատվածում երբեւէ այնպիսի ողբալի վիճակում չի եղել, ինչպես այսօր իրանահայ համայնքում: Հայտնի փաստ է, որ իրանահայությունըՙ որպես Հայաստանին ամենամոտ համայնքըՙ մի կողմ թողնելով նրա դերը հայ հասարակական-քաղաքական մտքի, հայ մշակույթի զարգացման ասպարեզում, մշտապես աչքի է ընկել ծայրաստիճան պահպանողականությամբ, ազգային գաղափարներին ու քրիստոնեական արժեքներին իր անմնացորդ նվիրվածությամբ: Դա վերաբերում է եւ ազգային անվանացանկին: Ընդհուպ 1950-ական թվականների սկիզբը իրանահայոց անձնանունների մեջ օտար միավորները հազվագյուտ երեւույթ էին: Ազգային անունների ֆոնդը արտահայտվում էր իր ամբողջ ընդգրկումովՙ իհարկե աստվածաշնչյան անունների գերակայությամբ:

1950-ական թվականներից աստիճանաբար սկսում են ի հայտ գալ օտարաբանությունների առաջին նշույլները այս համայնքում: Այդ տարիներին ծնված երեխաների մեջ առանձնանում են Ժոզեֆ, Ժորժիկ, Ջեֆերսոն, Վալոդ, Հենրիկ, Սերժիկ, Սերոժ, Էդիկ, էդո, Էդվարդ, Իգնատիկ, Ալիս, Քլարիս, Անժել, Ժենիկ, Ժուլեթ, Ժանեթ, Օժիկ, Օդեթ, Կատուշ (այսինքնՙ Կատյուշա), Ալենուշ (այսինքնՙ Ալյոնուշկա), Ժիլբերտ (որպես իգական անուն!), Լիլդա, Լիդա անձնանունները: Լայն տարածում է գտնում նաեւ Վիգեն անձնանունըՙ պարսկահայ երգիչ Վիգեն Տերտերյանի ժողովրդականության հետեւանքով: Վերջինս ծագում է լատինական Vincent-ից եւ մինչ այդ բնորոշ է եղել ավելի շուտ կաթոլիկ հայերին: Իսկ «Քամուց քշվածները» հայտնի ֆիլմի ցուցադրումից հետո իգական անունների շարքում կտրուկ աճում է Սքառլեթ անվան շրջանառությունը: Այս երեւույթը բուռն զարգացում է ապրում հետագա տարիներինՙ այնքանով, որ ազգային անվացանկն այսօր իսպառ վերանալու վրա է: Ընդ որում, եթե առաջ օտար անունները գոնե այս կամ այն կերպ ամբողջական տարբերակով էին օգտագործվում (երբեմն փաղաքշական ածանցներովՙ Ժորժիկ, Հենրիկ, Ժենիկ եւլն), այժմ արդեն օտար անունների գլխավորապես կրճատ ձեւերն են գերակայություն ստացելՙ միտումնավոր փոփոխություններով եւ պատահական հավելումներով: Օրինակՙ Ռոնի, Ռոբի, Միքիա, Լուդիկ, Ադրիկ, Արվին, Ալբա, Վալդեր, Ռուդվիգ, Ռոդրիկ, Առլեն, Ալեքս, Ալեն, Անիթա, Լինետ, Ամանդա, Իմելդա, Ռամոնա, Ռամելլա (եւ Ռոմելլա), Ջեսի (Ջեսիքա), Մարի (ռ-ովՙ Մառի), Նինելլի, Մինելլի, Բրայան, Փարվիկ, Փանվել (ոչ Մանվել), Էրիկ, Էլին, Սարբեյ (նաեւ Սարբել), Ռենիա, Իզետ եւլն: Հանդիպում են երբեմն այնպիսի արտառոց օրինակներ, ինչպիսիք Վեսթինգհաուս, Վայթհաուս, Վանասիս անունները: Վկայված են նույնիսկ Յուրիկ եւ Լարիսա անունները: Իսկ ընդհանրապես զգալի տոկոս են կազմում հնարովիՙ կամայական հնչյունական կոմբինացիաների վրա կերտված կազմությունները: Ծնողները, թվում է, ձգտում են իրենց երեխաներին տալ այնպիսի անուններ, որ մինչ այդ որեւէ տեղ չեն հանդիպել: Ի՞նչ արժեն, օրինակ, Ադեն, Շիղա, Սաշե, Անաշե, Արին, Թեդի, Ռոդին, Արադա, Արիգա, Ազիթա, Մինե, Օնայնա, Շարիս, Սյունե, Ալե, Արմի, Արսիս, Ռադնի, Ադրին, Թեդիս, Բոբի, Դոդի, Էդին, Հիլմա, Սերվին, Էմլին, Գիլդա, Հարբիկ, Թիեդրա, Բուրե, Նարվիկ, Սոնի, Ադիկ, Ադեն, Նորա-Նարբիկ եւլն անունները, որոնք, թող ներվի ասել, ավելի շուտ կենդանիների մականուն են հիշեցնում, քան բանական էակի անուն ու, լավագույն դեպքում, կարող են համեմատվել երեւանյան տաքսիների ֆիրմային անվանումների հետ: Իսկ հազվագյուտ շրջանառություն ունեցող հատուկենտ, այսպես կոչված, «հայրենասիրական» անունները եւսՙ մի քանի Մհերից, Սասունից, Դրոյից, Կարենից, Անուշից, Դալարից ու Բյուրեղից զատ, կրկին արտառոց ձեւով են ի հայտ գալիս: Դրանք մեծ մասամբ տեղանուններ են, գետանուններ կամ պատմական ազգանուններ (երբեմն աղավաղված ձեւով), ինչպեսՙ Էջմին (Էջմիածին), Վարագա (Վարագ տեղանվան սեռական հոլովի ձեւը), Օրբել (Օրբելյան իշխանական տան անունից), նաեւՙ Դվին, Փարպի, Օշական, Թալին, Գորիս, Սեւան եւ Սեւանա (սեռական ձեւը), Արփա, Ուրֆա, Բիայնա, Գառնի, Գեղարդ, Խանասոր եւլն: «Ազգային» անունների մեջ հանդիպում են Արութին (Հարություն անվան թիֆլիսյան արտասանությունը, բայց չկա ոչ մի նորմալ Հարություն!), Նորբերդ, Հայբերդ, Արինբերդ, Արգիշտի, Մենուա, Արքա, Քայլառ, Դուրեկՙ ընդհանուր առմամբ հնարովի ու ոչ կանոնիկ անձնանունները: Զգալի թիվ են կազմում նաեւ ո-ով կրճատ անուններըՙ Յարո, Փայլո, Լեռնո, Միրո: Վերջին 3-4 տարում Թեհրանի «Ալիք» թերթի հավելվածում տպված իրանահայ գերազանցիկ աշակերտների մոտ 6-7 հարյուր անուն ընդգրկող ցանկերում հիմնականում իշխում են վերոհիշյալ անձնանունները: Չի հանդիպում ո՛չ մի, ընդգծեմ` ո՛չ մի Վարդան, Վաղարշակ, Վարազդատ, Վահրամ, Վարդգես, Վաղինակ, Վահան, Գուրգեն, Բաբկեն, Արշակ, Հովսեփ, Հրանտ, Հակոբ, Հովհաննես (գոնե Հովիկ ձեւով լիներ), Հասմիկ, Գոհար, Աշխեն, Անահիտ, Աստղիկ, Շուշան, Նվարդ, Աննա, Փառանձեմ... Հայ ազգային ազատագրական շարժման ակունքների մոտ կանգնած իրանահայության մատաղ սերնդի անձնանունների շարքում չի գրանցված ո՛չ մի Անդրանիկ, ո՛չ մի Սերոբ, ո՛չ մի Գեւորգ: Հայ պետականության խորհրդանիշ Տիգրան Մեծի անվան մի օրինակ էլ չենք գտնում այդ ցուցակներում: Բացակայում են Արա (Արայիկ ձեւով երկու վկայություն կա), Արամ եւ, անգամ, ՀԱՅԿ անունները: Հիրավի, աղետալի վիճակ է: Համայնքում իշխող մտայնությունն այն է, որ, իբր, հայրերի ու պապերի անունները իրենց դարն արդեն ապրել են, եւ որ նոր ժամանակները պահանջում են անվանական նոր համակարգ: Բայց իրականում ազգային անունները երբեք չեն հնանում. անձնանունը, գինու պես, որքան հին է, այնքան մեծ է դրա արժեքային լիցքը եւ ազնվական ոգին: Իրականում հայ մարդը երեխայի անունը որոշելիս, նախ եւ առաջ ի նկատի է առնում դրա արտասանության դյուրությունը օտարների կողմից, իրանահայ համայնքի դեպքում, իհարկե, ամերիկյան միջավայրի համար: Այսպիսով, անունը ինքնըստինքյան ձեռք է բերում աշխարհայացքային բնույթ եւ դառնում մարդու ճակատագրի կողմնորոշիչ: Նման անունները, ըստ էության, կանխորոշիչ դեր են խաղում դրանց կրողների համար, որոնք, կարծես, ճակատագրով դատապարտվում են ապրել ու մեռնել օտար միջավայրում եւ ոչ թե հարազատ համայնքում կամ հայրենիքում: Խնդիրը, անգամ, ազգային անունների պարտադրության, եւ օտարների ի սպառ մերժման մեջ չէ. ի վերջո ներկայիս գլոբալիզացիայի պայմաններում յուրաքանչյուրն իրավունք ունի բանեցնելու իր սեփական ճաշակն ու հակումները` թեկուզ իր երեխայի անվանակոչության դեպքում: Խոսքը նախ եւ առաջ ԼԻԱՐԺԵՔ անունների մասին է: «Ալիքի» հրատարակած ցուցակներում ինձ սարսափեցրել է ոչ թե ազգային անունների բացակայությունը, այլ որ գեղեցկատես մանուկների նկարների ներքո` առանձին բացառություններից զատ, ընդհանրապես ԱՆՈՒՆ չկա: Հնչյունական քմահաճ կոմբինացիաներով հնարովի կազմությունները չեն կարող մարդու անուն լինել: Ակամայից կուզենայի դիմել այդ երեխաների ծնողներին: Հայրենակիցնե՛ր, հարգե՛ք ձեր զավակներին: Որպես մեր ժողովրդի ապագա, նրանք արժանի են լիարժեք անուններ կրելու: Եթե Ձեր երեխան երբեւէ հայտնվի Ամերիկայում կամ ցանկանա դառնալ շոումեն, հավատացեք, նա կգտնի իր համար հարմար մականուն կամ «կլիչկա», ինչպես Հայաստանում են ասում... Թող նա կրի լիարժեք եւ հայ մարդուն արժանի անուն:

Ի՞նչ է անձնանունը
Անձնանունները, ինչպես ասվեց, կազմում են, նախ եւ առաջ, նշանային համակարգ եւ, ըստ էության, տեղայնական բնույթ ունեն (այն էՙ ազգային, էթնիկ, ցեղական, նույնիսկ կրոնական, դավանական եւ այլն): Այլ կերպ ասած, անձնանունները յուրաքանչյուր հանրույթի բնորոշիչ կոդերն են: Նույնիսկ այնպիսի համաշխարհային մի ժողովուրդ, ինչպիսիք հրեաներն են, հետեւողականորեն պահպանում են իրենց ավանդույթըՙ կապված անվանակոչության հետ: Ինչ էթնիկ միջավայրում էլ նրանք գտնվեն, ինչ լեզվով էլ խոսեն, հրեաներին կարելի է տարբերակել նրանց անուններով (Աբրահամ, Մովսես, Իսահակ, Հովսեփ, Սողոմոն, Դավիթ, Հակոբ, Ահարոն, Իսրայել, Սառա, Ռաքել, Ռեբեկա, Սուլամիթ եւլն անունների արեւելյան կամ արեւմտյան տարբերակներով): Հետեւաբար, մարդու անունը ազգային (կամ էթնիկ, կրոնական, եւլն) ինքնության ամենաառաջնային ցուցանիշն է: Անգամ լեզուն այս տեսանկյունից դառնում է երկրորդական: Անձնանունները, փաստորեն, հանդես են գալիս որպես ազգային արժեքային համակարգի անքակտելի տարրերից մեկը:

Անվան եւ անվանյալի միջեւ գոյություն ունեցող սերտ դիալեկտիկական կապը նկատել են դեռեւս հին մտածողները: Անվան դետերմինիզմը մարդու ճակատագրում հնուց ի վեր եղել է իմաստունների քննարկման առարկա: Բայց, անկախ դրանից, ընդունում ենք այս դրույթը, թեՙ ոչ, կասկածից վեր է, որ հնչյունական սիմվոլիզմի հիման վրա հորինված անուններ կամ արտառոց փաղաքշական մականուններ կրող մարդիկ ակամայից դառնում են իրենց անվան գերին: Անունը, հիրավի, երբեմն որոշիչ նշանակություն է ունենում մարդու ճակատագրում:

Մի հանգամանք եւս: Ըստ մեզանում իշխող մտայնության, հայրենասիրությունը հիմնականում ինչ-որ վեհ արարքների արտահայտություն է: Իրականության մեջ, սակայն, հայրենիքի, սեփական ժողովրդի հանդեպ սերը պարզապես նշանակում է նվիրում ազգային ավանդույթներին, որից էլ, բնականաբար, բխում են մյուս, այսպես ասած, վեհ արարքները (ինքնազոհություն մարտի դաշտում, հերոսություն, եւլն): Հայրենասիրական ֆրազեոլոգիան դեռեւս հայրենասիրություն չէ բնավ: Թուրքին հայհոյելը, ապրիլքսանչորսյան երթին մասնակցելն ու ֆիդայական երգեր երգելն այն դեպքում, երբ մարդու, երեխայի անունը Ադրիան է, Էլվիս, Բրայան, Քեւին կամ, ավելի վատ, Բոբի, Ռոնի, Դոդի ու Էմլիկ, ծաղր ու ծանակ է հիշեցնում եւ ոչ հայրենասիրություն: Երեխայի անվանակոչությունը այն փորձաքարն է, որով որոշվում է, թե տվյալ մարդը ինչ աշխարհայացք է դավանում, ինչ ապագա է ծրագրել իր զավակի համար: Հայրենասիրության այդպիսի մի փորձաքար էր, օրինակ, խորհրդային տարիներին Հայաստանում երեխային հայկական դպրոց ուղարկելը: Օրն ի բուն խորհրդային կարգերը պախարակող ու հայրենասիրության մասին ճամարտակող շատերը, այդ թվում նույնիսկ գրողներ ու հայերենի մասնագետներ (որոնց համար հայոց լեզուն նաեւ ապրուստի միջոց էր), իրենց զավակներին ռուսական կրթություն էին տալիս: Այն տարիներին դա իսկապես մարդու նշանային վարքի դրսեւորում էր:

Իհարկե, քավ լիցի, ես հեռու եմ հախուռն մեղադրելու բոլոր օտար անուններ կրող հայ երեխաների ծնողներին ապազգային վարքի կամ հայրենասիրության պակասի մեջ. հասկանալի է, որ այս երեւույթը մեծամասամբ տուրք է օրվա մոդային, տիրող ընդհանուր հոսանքին, եթե կուզեքՙ գաղափարական վակուումի արտահայտություն է, ըստ էության, հաճախՙ անգիտության արդյունք նաեւ: Սակայն դրանով գնահատականը չի կարող փոխվել. երեւույթն արդեն իսկ սպառնում է դառնալ հայկական մենտալիտետի կայուն էլեմենտ, որն առաջիկայում կարող է լրջորեն սասանել մեր ինքնության հիմքերը:

Միով բանիվ, անվանակոչության խնդիրն այսօր դարձել է հրատապ ազգային հիմնահարցերից մեկը, որը պահանջում է լուրջ` ինչպես պետական, այնպես էլ հասարակական մոտեցում: Ըստ երեւույթին, անհրաժեշտ է հայկական ազգային անունների համապարփակ մի բառարան, որը պետք է պարտադիր կերպով կիրարկվի Հայաստանում եւ սփյուռքյան համայնքների ազգային իշխանությունների ու թեմական խորհուրդների համար ծառայի որպես ուղեցույց անունների ընտրության գործընթացում: Այս խնդրում զգալի դեր կարող են խաղալ նաեւ մեր եկեղեցին եւ հոգեւոր դասը:

Այնուհանդերձ, բնական է, որ դիրեկտիվ միջոցներով այս ոլորտում հնարավոր չէ արմատական փոփոխություն ակնկալել. պետք է փոխել անձանվան հանդեպ մեզանում այսօր իշխող աշխարհայացքային ընկալումները: Ժամանակն է, կարծում եմ, որ ՀՀ կրթության եւ գիտության նախարարությունը քննարկման դնի բուհերի համար «Հայ անվանագիտության ներածություն» պարտադիր դասընթացի (20 ժամ, մեկ կիսամյակ) հարցը եւ հայտարարի մրցույթ համապատասխան դասագրքի (ձեռնարկի) կազմման համար: Նման ձեռնարկը անտարակույս օգտակար կարող է լինել նաեւ սփյուռքյան համայնքների համար:

_________________
Շուն գնեք......դա փողով սեր գնելու միակ միջոցն է:
Վերադառնալ սկիզբ
Անձնագիրը նայել ՈՒղարկել անձնական հաղորդագրություն Հյուրատետր Կարդալ օգտվողի օրագիրը Դիտել օգտվողի լուսանկարների ալբոմը
xaxam85
Ֆլեյմի գուրու

ՀաղորդագրությունԱվելացված է: 26 Փետ. 2012 19:56
   Թեմայի վերնագիրը: Հայկական ազգանուններ,կուզեիք փոխել ձեր ազգանունը?
  Պատասխանել մեջբերումով    Տպագրել հաղորդագրությունը

Ես կողմ եմ փոխելուն ու հայավարի ապրելակերպին:
_________________
Ես երբեք չեմ մտածում ապագայի մասին: Նա ինքը բավականին շուտ կգա։
Վերադառնալ սկիզբ
Անձնագիրը նայել ՈՒղարկել անձնական հաղորդագրություն Հյուրատետր Կարդալ օգտվողի օրագիրը Դիտել օգտվողի լուսանկարների ալբոմը
Նոր թեմա սկսել    Պատասխանել Ժամային գոտիները GMT + 1
AM-KAYQ.com » Ֆորում » Հասարակություն » Նորություններ » Հայկական ազգանուններ,կուզեիք փոխել ձեր ազգանունը?
Էջ 1 2-ից Էջ`:   1, 2   Հաջ.

 

Նման թեմաներ:
   Ֆորում   Թեմա   Հեղինակ   Վերջին 
Չկան նոր հաղորդագրություններ Կատակներ Հայկական հումորային վիդիոներ
[Էջ`: 1, 2]
ara-94 20 Սեպ. 2012 14:55
pawla1536984 Դիտել վերջին հաղորդագրությունը
Չկան նոր հաղորդագրություններ Կրթություն տեխնիկումներ Հայաստանում
kevorkmail 01 Հոկ. 2011 15:12
bemarvest Դիտել վերջին հաղորդագրությունը
Չկան նոր հաղորդագրություններ Հանգիստ, ժամանց Ինչ ռադիո եք լսում
[Էջ`: 1, 2, 3, 4]
Anna-Vruyr 30 Ապ. 2012 05:00
Davit15 Դիտել վերջին հաղորդագրությունը
Չկան նոր հաղորդագրություններ Համաշխարհային պատմություն Հայ ժողովրդի ռազմական Տարեգիրք:
[Էջ`: 1, 2]
Aren2 03 Մայիս 2012 04:42
Davit15 Դիտել վերջին հաղորդագրությունը
Չկան նոր հաղորդագրություններ Հանգիստ, ժամանց Ինչպես փոխել Մեր Հայ տխաներին????
[Էջ`: 1, 2, 3...12, 13, 14, 15, 16, 17]
ARATA 30 Ապ. 2012 05:16
Davit15 Դիտել վերջին հաղորդագրությունը
Չկան նոր հաղորդագրություններ Քաղաքականություն [ Հարցում ] Ամենաազգային գործիչը
[Էջ`: 1, 2, 3, 4, 5]
Aren2 30 Ապ. 2012 20:27
Davit15 Դիտել վերջին հաղորդագրությունը
Չկան նոր հաղորդագրություններ Քաղաքականություն [ Հարցում ] Ամենաազգանպաստ կուսակցությունը
[Էջ`: 1, 2, 3]
Aren2 30 Ապ. 2012 20:33
Davit15 Դիտել վերջին հաղորդագրությունը
Չկան նոր հաղորդագրություններ Ֆլուդ Նախորդ Մասնակցի Ավատարի Մեջ, Ինչն Աչքի Ընկավ Աամենա Առաջինը???
[Էջ`: 1, 2, 3...19, 20, 21, 22, 23, 24]
Anna-Fransis 03 Մայիս 2012 05:14
Davit15 Դիտել վերջին հաղորդագրությունը
Չկան նոր հաղորդագրություններ Երաժշտություն Մեր Հայ Ազգային Երգերն
[Էջ`: 1, 2]
Kyandaryan 14 Հուն. 2013 09:45
Davit15 Դիտել վերջին հաղորդագրությունը